Rityelerlar uchun chek-list: markirovkalangan suv bilan qanday ishlash kerak

Sana: 2024-yil 6-avgust

O‘zbekistonda suv mahsulotlarini raqamli markirovkalash joriy etildi. Aksariyat rityelerlar markirovka bilan ishlash tartibini bilishadi, biroq hech narsani unutib qo‘ymaslik uchun barcha bosqichlarni yana bir bor tekshirib chiqish foydali: qaysi muddatlarda tayyorgarlik ko‘rish kerak, qanday dasturiy ta’minot zarur, kassirlarga qoidalarni qanday tushuntirish lozim.

Savdo va biznes jarayonlarini avtomatlashtirish bilan shug‘ullanuvchi CSI va Soft Business Group IT-mutaxassislari O‘zbekiston rityelerlari uchun markirovkalangan suv bo‘yicha amaliy chek-list tayyorladilar. U har bir band bo‘yicha o‘z holatini tekshirish va yopilmagan masalalarni aniqlashga yordam beradi.

Joriy etish bosqichlari

* Savdo subyektlari uchun “Asl Belgisi” tizimida ro‘yxatdan o‘tish majburiy.

Markirovka qoidalariga ko‘ra, chakana do‘konlar tovar aylanmasi ishtirokchisi hisoblanadi. Ular “Asl Belgisi” milliy axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tib, markirovka kodlari bilan ishlashi shart: markirovkalangan mahsulotni qabul qilish va aylanmadan chiqarish (sotish) operatsiyalarini rasmiylashtirish.

Markirovka qanday ko‘rinishda bo‘ladi

DATA MATRIX — ikki o‘lchamli, mashina o‘qiy oladigan shtrix-kod bo‘lib, u markirovka kodini (belgilar ketma-ketligini) o‘z ichiga oladi.

Afzalliklari

• Katta hajmdagi ma’lumotlarni kodlash imkoniyati (chiziqli shtrix-kodlardan farqli)
• Qo‘llash (bosib chiqarish) xarajatlari past
• O‘qish infratuzilmasi tayyor (standart skanerlar mos keladi)
• Qisman shikastlanganda ham o‘qilishi mumkin
• Qadoqda kam joy egallaydi

Kamchiliklari

• Jismoniy nusxalash ehtimoli mavjud (kod tizimdan tashqarida ishlamaydi; xavfni kamaytirish uchun kripto-himoya qo‘llanadi)

Qanday tayyorlanish kerak

1. Raqamli markirovka tizimida ro‘yxatdan o‘tish

• Aylanma ishtirokchisining shaxsiy kabineti
• Hisobot va analitika
• Avtomatlashtirish uchun API’dan foydalanish

2. Markirovka jarayonlarini korxonaning tovar-hisob tizimiga integratsiya qilish

• Mahsulotlarni qabul qilish va jo‘natish
• Qabul qilinayotgan tovarlarni tekshirish
• Mahsulotlar haqida qo‘shimcha ma’lumot olish

3. Yetkazib beruvchilar bilan shartnomaviy bazani tayyorlash

• Mahsulotlarni markirovkalash bo‘yicha talablar
• Birlamchi hujjatlarni rasmiylashtirish
• Yetkazib berish va qabul qilish muddatlari

4. Onlayn-KKM yoki virtual kassani raqamli markirovka bilan ishlashga sozlash

• 2D-skaner mavjudligi
• Skaner ish rejimini sozlash
• Dasturiy ta’minotni sozlash
• Chekda ma’lumotlarning to‘g‘ri aks etishi
• Chekning bosma shakli shabloni
• Sotuv vaqtida kodlarni tekshirish

5. Xodimlarni o‘qitish va yo‘riqnomadan o‘tkazish

• Mahsulotlarni qabul qilish tartibi
• Saqlash va ko‘chirish tartibi
• Sotish va qaytarish tartibi
• Hisobdan chiqarish tartibi

Markirovkalangan suvni sotish tartibi

Markirovka kodlarini qo‘yish uchun ishlab chiqaruvchilar va importyorlar javobgar. Rityeler esa kodlarni o‘qishi (skanerlashi) kerak. Ulgurji va chakana savdo uchun tartib bir xil.

1. Sotuv vaqtida kassir mahsulotning har bir qadoqidagi Data Matrix kodini skanerlaydi.
2. Onlayn-KKM sotilgan mahsulotning markirovka kodini chek tarkibiga (ichki tuzilmada “Label”) kiritadi va elektron chekni O‘FDga yuboradi.
3. O‘FD cheklar kelib tushishini qayd etadi va markirovkalangan mahsulotlar sotuviga oid ma’lumotlarni “Asl Belgisi” tizimiga uzatadi.
4. Tizim operatori chakana sotuv faktini qayd etadi: tekshiruv muvaffaqiyatli bo‘lsa, markirovka kodlari deaktivatsiya qilinadi va “Aylanmadan chiqarildi, sotildi” statusida saqlanadi.

Markirovkalangan suv bilan ishlashga tayyorgarlik

Uskuna tayyor

Markirovkalangan tovar bilan ishlash uchun chakana do‘konga quyidagi uskuna kerak:

• onlayn-KKM;
• 2D-skaner.

Markirovkalangan tovarlar bilan ishlash uchun faqat onlayn-KKM va virtual kassalar mos keladi. Ular barcha moliyaviy operatsiyalar haqidagi ma’lumotlarni O‘FD orqali nazorat organiga — soliq qo‘mitasiga uzatadi.

Barcha onlayn-KKMlar quyidagi texnik xususiyatlarga ega bo‘lishi lozim:

• bank kartalari orqali to‘lovlarni qabul qilish;
• apparat joylashuv ma’lumotlarini DSQga taqdim etish (kartalar terminali kassa sifatida ishlatiladigan holatlardan tashqari);
• tovar shtrix-kodlari va raqamli markirovka kodlarini o‘qish hamda identifikatsiya qilish.

Skanerlar sozlangan

Markirovka uchun skaner ikki o‘lchamli (2D) bo‘lishi kerak, chunki faqat 2D-skaner Data Matrix kodlarini o‘qiy oladi. 1D-skaner faqat chiziqli shtrix-kodlarni o‘qiydi va mos kelmaydi.

Skaner sozlamalarini tekshiring:

• Invert qilingan Data Matrix shtrix-kodini qo‘llab-quvvatlash yoqilgan.
• Skaner belgilarni o‘zgartirmasdan (registrni almashtirmasdan) uzatadi.
• Kassa dasturida ma’lumotlarni majburan katta/kichik harflarga o‘tkazish sozlanmagan (case sensitive).

Front-ofis tizimi ishga tayyor

Markirovkalangan tovar bilan ishlashda onlayn-KKM yoki virtual kassani tegishli operatsiyalar uchun sozlash zarur.

Tekshirish kerak bo‘lganlar:

• o‘qish uchun 2D-skaner mavjudligi;
• 2D-skaner ish rejimini sozlash;
• dasturiy ta’minotni sozlash;
• chekda ma’lumotlarning to‘g‘ri aks etishi;
• chekning bosma shakli shabloni;
• sotuv vaqtida kodlarni tekshirish.

Dasturiy ta’minotni imkon qadar tez-tez so‘nggi versiyaga yangilab borish tavsiya etiladi.

Chek shakli sozlangan

Markirovkalangan tovar sotilganda chekka markirovka kodiga oid rekvizitlar kiritilishi shart. Agar kassa bu rekvizitni chiqarmasa, fiskal registratorni yangilash yoki yangisini xarid qilish talab etiladi.

O‘FDga yuboriladigan chek tarkibida ikki atribut bo‘lishi kerak:

• “Barcode” — sotilgan mahsulotning shtrix-kodi;
• Data Matrix — sotilgan har bir birlikning markirovka kodi (ichki tuzilmada “Label”).

Rityeler markirovka tizimida ro‘yxatdan o‘tgan

Markirovkalangan tovar bilan ishlashning barchasi “Asl Belgisi” NIS’da — mahsulotlarni raqamli markirovkalash va kuzatish milliy axborot tizimida amalga oshiriladi. Ishni boshlash uchun “Asl Belgisi” sayti orqali ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha ariza topshirish kerak.

Tovar-hisob tizimi markirovkalangan suvni qabul qilishga tayyor

Shaxsiy kabinetda markirovkalangan mahsulotni qabul qilish elektron hisob-faktura yordamida mahsulot kelib tushishi bilan bir vaqtda amalga oshiriladi. “Asl Belgisi” NIS shaxsiy kabinetida yetkazib beruvchidan qabul qilishni yo‘riqnomaga muvofiq qayd etish lozim.

Shuningdek ERP’ni ham tayyorlash zarur — undan kassaga ma’lumot keladi. Tekshirish kerak bo‘lganlar:

• mahsulotni qabul qilish va jo‘natish;
• qabul qilinayotgan tovarlarni tekshirish;
• tovarlar haqida qo‘shimcha ma’lumot olish.

Reglamentlar yangilangan, xodimlar o‘qitilgan

Markirovkalangan tovarni qoidalarga muvofiq sotish uchun kassir quyidagilarni bilishi kerak:

• marka qanday ko‘rinishda va qayerda joylashgan;
• markani qachon skanerlash kerak;
• markani o‘qib bo‘lmasa yoki boshqa nosozlik yuz bersa nima qilish kerak;
• tovar qaytarilganda qanday harakat qilish lozim.